قال رسول الله (ص): «افضل نساء اهل الجنة: خدیجه بنت خویلد، فاطمه بنت محمد، آسیه بنت مزاحم- امرأة فرعون مریم ابنة عمران»

پیامبر اكرم (ص) برترین زنان جهان را چهار زن معرفی می كند. از این میان «فاطمه» را كه در خانه وحی تربیت شده بود و در كوران حوادث سخت بعثت و هجرت آبدیده گشته بود، سرور زنان تمام دوران می شناسد:

«... ان فاطمة سیدة نساء اهل الجنة»

فاطمة زهرا، انسان كاملی است كه دست پرورده «وحی و تربیت شده رسول است كه ابعاد مختلف شخصیت او را می توان از بعد فردی و اجتماعی، از بعد سیاسی و عبادی به بحث و بررسی نشست؛ همچنان كه می توان به طور خاص ابعاد زنانه رفتار او را بررسی كرد؛ او را به عنوان یك دختر. یك همسر، یك مادر مورد توجه قرار داد. ما در این مقاله بر آنیم تا یكی از ابعاد شخصیت او، حجاب و عفاف و حدود آن را در گفتار و كردار او بررسی كنیم.

پوشش و حجاب برای زنان یكی از آداب و رسوم بسیاری از جوامع دینی و غیر دینی در جهان بوده است

زنان عرب قبل از ورود اسلام سر و بدن خود را می پوشانده اند. اسلام با آمدنش در تكمیل و اصلاح این رسم جامعه در راستای اهداف اخلاقی خود، زنان را فرمان داد تا افزون بر بدن و موهای خود، گردن خود را بپوشانند:

پرسش : حضرت فاطمه زهرا(س ) به عنوان بهترین الگوی تربیتی زن مسلمان در بیرون منزل و در مواجهه با نامحرم چه مقدار و چه نوع حجاب و پوششی داشته اند

پاسخ : در تاریخ نقل شده است که حضرت فاطمه زهرا(س ) وقتی می خواستند به بیرون منزل و نزد پیامبر اکرم (ص ) بروند از پوشش هایی مثل جلباب (چادر) و برقع (پوشیه چهره ) استفاده می کردند.

افزون بر این یکی از حوادثی که بیانگر مقدار و کیفیت حجاب حضرت فاطمه زهرا(س ) در بیرون منزل و در مواجهه با نامحرم است آمدن ایشان به مسجد برای دفاع از قضیه فدک است در داستان غم انگیز غصب فدک آمده است . وقتی ابوبکر و عمر تصمیم گرفتند که حضرت را از فدک محروم نمایند ایشان با شکل خاصی از حجاب و پوشش برای دفاع از حق خویش از منزل به مسجد آمدند. راوی داستان شکل خاص حجاب حضرت را این گونه توصیف نموده است :

حضرت زهرا(س ) هنگام خروج از منزل مقنعه را محکم به سر بستند و جلباب (چادر) را به گونه ای که تمام بدن آن حضرت را می پوشاند و گوشه های آن به زمین می رسید به تن کردند و به همراه گروهی از نزدیکان و زنان قوم خود به سوی مسجد حرکت کردند. (طبرسی الاحتجاج ج 1 ص 98)

قضیه فوق گویای آن است که حجاب و پوشش بیرون از منزل حضرت در مواجهه با نامحرمان دقیقا همان دو پوشش معروف بانوان در قرآن یعنی خمار(مقنعه ) و جلباب (چادر) بوده است . بنابراین می توان این دو نوع حجاب و پوشش را حجاب و پوشش قرآنی و فاطمی دانست .

خانواده مهم ترین و اساسی ترین نهاد اجتماعی جامعه انسانی است و تاثیر آن در نهادهای اجتماعی دیگر مثل نهاد آموزش و پرورش و نهاد حکومت و سیاست غیرقابل انکار است و برهمین اساس ثبات و استحکام نهاد اجتماعی خانواده در استحکام و استواری نهادهای دیگر جامعه تاثیر می گذارد

حجاب نشانه سلامت روحی و در مقابل بی حجابی نشانه بیماری روحی و احساس حقارت است

بدحجابی منشا برخی از رذایل اخلاقی است و در نتیجه باعث سقوط زن از مقام و منزلت الهی و انسانی خویش می گردد زیرا ابتذال در پوشش ابتذال در اخلاق را به دنبال دارد .

مدپرستی ریشه در هواپرستی دارد و به همین دلیل است که مدپرستان در دام انواع مفاسد گرفتار می شوند

بانوانی که از سلامت روحی و روانی برخوردارند در خود کمبودی احساس نمی کنند و در نتیجه تمایلی نیز به جلب توجه دیگران ندارند .

منبع: کتاب پرسمان حجاب اسلامی – بخش فرهنگی دفتر مرجع فقید حضرت آیت الله فاضل لنکرانی قدس سره

"از جمله چیز هائی که در زمان رضاخان به تبع آتاترک انجام گرفت،

یکی اتحاد شکل بود و یکی کشف حجاب .

آن وقت این اتحاد شکل و این کشف حجاب را در بوق و سرنا ،

بلند گوهای آنهاچه تعریف هائی کردند ،چه مداحی هائی کردند!

از آخوند که مخالف با این مسائل بود چه تکذیب هائی کردند،

چه شعر هائی گفتند!شاید برخی از شعر هایش را شنیده باشید.

 چه شعر های هجوی می گفتند و گفتنی نیست .

بعد دیدیم که قضیه کشف حجاب قضیه ای نبود که

این ها بخواهند برای خانم ها خدمت بکنند

این ها می خواستند که این طبقه و این قشر را هم

با زور آزمائی و فشار نابود بکنند.{صحیفه نور ج.6 ص.182)

امروز هفدهم دی است من یادم هست

(هر کس سنش به سن ماهاست یادش هست)

که هفده دی چه شرارتی کرد این آدم !چه قدر به این ملت فشار آورد،

چه اختناقی ایجاد کرد،چه محرماتی را هتک کرد، چه قدر

سقط جنین شد در هفده دی ،چه قدر ماموران و دژخیمان

به مردم تعدی کردند و به زن ها تجاوز کردند

و زن ها را از توی خانه ها بیرون کشیدند .

 این مال پدرش که من نمیتوانم شرحش را بدهم .

آن کارهائی که کرده است نمی شود شرحش داد .

 این در آن عالم معلوم می شود ،این عالم نمی توانیم ما بفهمیم

امام علی (علیه السلام) فرمودند:

همراه حضرت زهرا (سلام الله علیها) به حضور پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) رفتیم، دیدیم پیامبر به شدت گریه می کنند. عرض کردم: پدر و مادرم به فدایت، چرا گریه می کنی؟

فرمودند: ای علی! در شب معراج زنانی را در عذاب های گوناگون دیدم، از این رو گریه می کنم.

از جمله فرمودند:

1. زنی را دیدم که به مویش آویزان است و مغز سرش از شدّت گرما می جوشد.
2. و زنی را دیدم که به دو پایش آویزان شده است.
3. و زنی را دیدم که گوشت بدن خود را می خورد.
4. و زنی را دیدم که با قیچی ها گوشت بدن خود را بریده بریده می کرد.
5. و زنی را دیدم که صورت و بدنش می سوخت و او روده های خود را می خورد.

حضرت زهرا (سلام الله علیها) عرض کردند: ای حبیب و نور چشمم! به من بگو عمل آن زن ها در دنیا چه بود که این گونه مجازات می شدند:
- زنی که به مویش آویزان شده بود و مغز سرش از گرما می جوشید، به خاطر آن بود که در دنیا موی سرش را از نامحرمان نمی پوشاند.
- زنی که به دوپایش آویزان بود، به خاطر آن بود که در دنیا بدون اجازه ی شوهرش از خانه بیرون رفت.
- زنی که گوشت بدنش را می خورد، به خاطر آن بود که در دنیا اندام خود را برای نامحرمان آرایش می کرد.
- زنی که با قیچی ها گوشت بدنش را می برید، به خاطر آن بود که او در دنیا خودفروشی می کرد و خود را برای کام جویی عیّاشان در معرض تماشای آن ها می گذاشت.
- زنی که صورت و بدنش می سوخت و روده های خود را می خورد، به خاطر آن بود که بین زن و مرد نامحرم رابطه ی نامشروع برقرار می نمود و در این جهت دلاّلی می کرد.

پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در پایان فرمودند:

«وَیل لامرأۀٍ اَغضَبَت زوجَها و طوبی لامرأۀٍ رضی عنها زوجُها ؛ وای بر زنی که شوهرش را خشمگین کند و خوشا به حال زنی که شوهرش از او خشنود باشد». (1)

آغاز و پیدایش حجاب و پوشش مربوط می‌شود به دوران زندگانی حضرت آدم و حوا علیهم السلام. هنگامی که آن دو بزرگوار مرتکب آن خطا شدند و از درختی که خداوند میوه‌اش را ممنوع نموده بود تناول کردند.

«فَلمّا ذاتا الشَجرة بدت لهما سواتهما و طفقا یخصفان علیما من ورق الجنه ...؛ چون از آن درخت تناول کردند زشتی‌هایشان آشکار شد و بر آن شدند تا از برگ درختان بهشت ، خود را بپوشانند...» (سوره اعراف _ 22)

هر عملی که افراد جامعه انجام می‌دهند، در نگاه کلان اثر مستقیم در اجتماع دارد زیرا از خانواده که واحد کوچک اجتماعی است جامعه تشکیل می‌شود و همان‌گونه که رفتار فرد در جامعه موثر است، اشخاص نیز از اجتماع و قوانین آن تاثیر می‌پذیرند. حجاب علاوه بر آثار شخصی و شخصیتی، دارای آثار اجتماعی است. جامعه‌ای که در آن بانوان باحفظ حدود وحقوق دیگران ظاهر می‌شوند و موجب تخریب روح و جسم همنوعان خود شده و محیط آرام وامنی را برای جوانان فراهم سازند، به سوی سعادت و سلامت روانی پیش خواهد رفت.
اگر زنان جامعه باحجاب باشند، هم مردان از نظر طهارت روح و جسم سالم می‌مانند و هم در جامعه، سلامت خانوادگی حفظ خواهد شد و محیط خانواده تحت تاثیر خودنمایی‌‌های عده‌ای از زنان بدحجاب و بی‌حجاب قرار نمی‌گیرد و هم مراکز اجتماعی مثل اداره‌ها و بیمارستان‌ها و... در کمال سلامت رفتاری خواهند بود و بزهکاری‌های اجتماعی به حداقل خواهد رسید.
حضرت امام خمینی(ره) در مورد فعالیت اجتماعی واشتغال زنان همیشه این نکته را بیان می‌کردند که: «فعالیت اجتماعی، سیاسی کنید ولی حدود شرعی از جمله رضایت همسر را رعایت کنید.»(۱۰) بسیاری از پرونده‌های ضداخلاقی از عدم رعایت حدود شرعی نشات گرفته است و آمار جنایی ذکر شده همواره زنگ خطری بوده که اندیشه گران تربیتی را نگران می‌ساخته است. یکی از آثار اجتماعی حجاب، حفظ اجتماع و سلامت اجتماعی خانواده‌است، بالا رفتن درصد طلاق در کشور ما زنده‌ترین شاهد این مطلب است.
از روزی که حجاب دچار تغییر و تحول شد و آزادی‌های تعریف نشده در جامعه ما پا گرفت، سطح طلاق به مقدار نگران‌کننده‌ای بالا رفته و میزان ازدواج رو به کاهش نهاده است و این جزء آثار اجتماعی بی‌حجابی است که جامعه را در درازمدت به ورطه هلاکت می‌رساند. البته آثار مثبت حجاب و پیامدهای منفی بی‌حجابی به اینجا ختم نمی‌شود.

وقتی که به صحنه تفکرات عالم نگاه می‌کنیم و بینش اسلام را مشاهده می‌نماییم، به روشنی در می‌یابیم که جامعه بشری هنگامی خواهد توانست نسبت به مسئله زن و رابطه زن و مرد، سلامت و کمال مطلوب خود را پیدا کند که دیدگاه‌های اسلام را بدون کم و زیاد و بدون افراط وتفریط درک کند و کوشش نماید آن را ارائه کند. اسلام می‌خواهد که رشد فکری، اجتماعی، سیاسی، علمی و بالاتر از همه فضیلتی و معنوی زنان به حد اعلا برسد و وجودشان برای جامعه و خانواده بشری حداعلای فایده و ثمره را داشته باشد. همه تعالیم اسلام از جمله مسئله حجاب، بر این اساس است. مسئله حجاب به معنی منزوی کردن زن نیست. مسئله حجاب به معنای جلوگیری از اختلاط و آمیزش بی‌قید و شرط زن ومرد در جامعه است. این اختلاط به ضرر جامعه و به ضرر زن و مرد و بخصوص به ضرر زن است. حجاب به هیچ‌وجه مزاحم و مانع فعالیت‌های سیاسی، اجتماعی وعلمی نیست.

رهبری در پیشرفت یا انحطاط جوامع بشری نقش حساس و تعیین کننده ای دارد.ازین رو اگر اداره ی جامعه ی اسلامی به رهبری  الهی ، سپرده شود پیروان خود را بدون انحراف و سر درگمی به کمال مادی و معنوی رهنمون و دنیا وآخرت آنها را آباد می سازد.

رسول گرامی اسلام در حالی چشم از دنیا فرو بست که تشنگان قدرت و منتظران فرصت ، نقشه های خود را به کمال رسانده و در حضور پیامبر شرم نکرده و و مانعآوردن قلم و دوات برای ترسیم و تاکید ولایت علی بن ابیطالب شدند.

هنوز جنازه ی آن پیامبر  بزرگ دفن نشده بود که که در سقیفه گرد آمدند و در یک کودتای سیاسی ـ نظامی حساب شده قدرت را به دست گرفتند و درهمان آغاز کار به قلع و قمع مخالفان پرداختند .

حال که کودتاگران سقیفه قدرت را به دست گرفته و مهاجر  و انصار شمشیرها را غلاف کرده و به انزوا گرائیده اند و  مصلحت نیست که علی .ع. دست به شمشیر برده و جنگ داخلی راه بیندازد ، پس چه کسی از حریم ولایت دفاع کند ؟ اینجاست که نقش ارزنده ی فاطمه .س. در دفاع از حریم ولایت تجلی می نماید.البته حضرت فاطمه .س. شیوه های مختلفی برای دفاع از ولایت اتخاذ کرده بودند که  عبارتند از :

 رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:«هر کس به نامحرم نگاه کند، خداوند چشم او را روز قیامت از آتش پر می‌کند؛ مگر اینکه در دنیا توبه کند.»

و نیز فرمود:«همه چشم‌ها در روز قیامت گریانند مگر چشمی که در دنیا از ترس خدا بگرید و چشمی که به نامحرمان نگاه نکند و چشمی که در راه خدا شب را تا به صبح بیدار باشد.»

و نیز فرمود:«نگاه نامحرمان تیری است مسموم از تیرهای ابلیس. هر کس از ترس خداوند چشم خود را از نگاه حرام باز دارد، خداوند ایمانی به او عطا فرماید که شیرینی آن را در قلبش حس کند.»

و نیز فرمود:« زنا برای همه اعضای انسان وجود دارد: زنای چشم، نگاه به نامحرمان است، زنای زبان، سخن گفتن با نامحرمان به قصد لذت طلبی، زنای گوش، شنیدن سخن نامحرمان و زنای دست، لمس بدن نامحرمان است.»

و نیز فرمود:«خداوند بر زنی که شوهر دارد و به نامحرمان نگاه می‌کند خشم می‌گیرد.»

امام صادق علیه السلام فرمود:«هر کس نامحرمی را دید و چشم خود را به طرف آسمان بلند کرد یا بست، خداوند در بهشت، حورالعین بهشتی را به عقدش درمی‌آورد.»

می خواهیم با نگاهی بر کیفیت حجاب و پوشش حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) به تبیین هر چه بیشتر چگونگی حجاب بپردازیم.

اگر چه عمر شریفه حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) از هجده سال تجاوز نکرد، اما در ابعاد مختلف زندگی می تواند الگوی مناسبی برای بانوان باشد. از جمله موارد می توان در مورد حجاب ایشان الگو پذیری داشت. با توجه به منابع تاریخی، پیرامون حجاب حضرت می توان مواردی را به شرح ذیل نام برد:

حضرت در امر حجاب بسیار مواظبت می نمودند، تا آنجا که در مقابل افراد نابینا هم بی مبالاتی نداشتند، مرد نابینایی وارد منزل ایشان شد. حضرت برخاستند و به اتاق دیگر رفتند. پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: دخترم! این مرد نابیناست.

حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) فرمودند: پدر اگر چه او مرا نمی بیند، ولی من که او را می بینم و او بوی من را استشمام می کند….